fa مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی رایانه ای با رویکردِ درمانگر محور و خانواده محور بر انعطاف پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی کودکان نارساخوان علوم رفتاری و روانی(روانشناسی، مددکاری و...) behavioral sciences پرستاری توانبخشی Rehabilitation Nursing &nbsp;<br> مقدمه: انعطاف پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی به‌عنوان مؤلفه های شناختی کلیدی، نقش تعیین‌کننده‌ای در یادگیری و عملکرد تحصیلی دارند. هدف از پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی مداخلات درمانگر محور و خانواده‌محور از طریق توانبخشی شناختی رایانه‌ای بر بهبود انعطاف پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی دانش آموزان با اختلال یادگیری خواندن بود.<br> روش: این پژوهش به روش نیمه تجربی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری، همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش‌آموزان مبتلا به اختلالات یادگیری خواندن شهرستان سیرجان در بازه سنی 8 تا 12 سال تشکیل دادند که از این میان ، ۴۲ دانش‌آموز با اختلال یادگیری خواندن به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه ۱۴ نفره (درمانگر محور، خانواده‌محور و گواه) جایگزین شدند. ابزار مورد استفاده در این تحقیق، آزمون کارت‌های ویسکانسین (گرانت و برگ، ۱۹۴۸)و (آزمون آندره ری،1942) بود. گروه‌های آزمایش، مداخله توانبخشی شناختی رایانه‌ای &laquo;مغزینه&raquo; را به مدت 24 روز دریافت کردند. در رویکرد خانواده‌محور مشارکت فعال و همه‌جانبه خانواده انجام شد اما در رویکرد درمانگرمحور مداخله کاملاً انفرادی و بدون دخالت خانواده صورت گرفت. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از نرم‌افزار SPSS-23 و با مدل آماری اندازه‌گیری مکرر مورد تحلیل قرار گرفت.<br> یافته ها: اگرچه برنامه مغزینه به‌طور کلی تأثیر آماری معناداری بر بهبود انعطاف‌پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی داشت (0.05>P) اما&nbsp;نتایج به‌طور مشخص نشان داد&nbsp;که میزان اثربخشی در رویکرد خانواده‌محور به‌طور&nbsp;قابل‌توجهی برتر&nbsp;از رویکرد درمانگرمحور بود.<br> نتیجه گیری: بنابراین میتوان اینگونه نتیجه گرفت که برنامه توانبخشی رایانه ای مغزینه مداخله‌ای مؤثر برای بهبود انعطاف‌پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی در کودکان با اختلال یادگیری خواندن است و اجرای خانواده‌محور این برنامه با مشارکت فعال والدین،&nbsp;منجر به دستیابی نتایج مطلوب‌تری گردید&nbsp;که نقش محوری خانواده را در فرآیند توانبخشی تأیید می‌کند. &nbsp;<br> &nbsp;<br> &nbsp; Introduction:&nbsp;Cognitive flexibility and visuospatial processing, as key cognitive components, play a decisive role in learning and academic performance. The present study aimed to compare the effectiveness of therapist-centered and family-centered interventions through computerized cognitive rehabilitation on improving cognitive flexibility and visuospatial processing in students with reading disorder.<br> Method:&nbsp;This research employed a quasi-experimental design with pretest, posttest, and follow-up, including a control group. The statistical population consisted of all students aged 8 to 12 years with reading learning disorders in Sirjan County, from whom 42 students with reading disorder were selected via convenience sampling and randomly assigned to three groups of 14 (therapist-centered, family-centered, and control). The instruments used were the Wisconsin Card Sorting Test (Grant & Berg, 1948) and the Rey-Osterrieth Complex Figure Test (Rey, 1942). The experimental groups received the &quot;Maghzineh&quot; computerized cognitive rehabilitation program for 24 days. In the family-centered approach, active and comprehensive family involvement was implemented, whereas the therapist-centered approach was delivered entirely on an individual basis without family participation. Collected data were analyzed using SPSS-23 software with a repeated-measures statistical model.<br> Results:&nbsp;Although the Maghzineh program overall had a statistically significant effect on improving cognitive flexibility and visuospatial processing (P&nbsp;< 0.05), the results specifically indicated that the effectiveness in the family-centered approach was significantly superior to that of the therapist-centered approach.<br> Conclusion:&nbsp;It can therefore be concluded that the Maghzineh computerized rehabilitation program is an effective intervention for enhancing cognitive flexibility and visuospatial processing in children with reading disorder, and that family-centered implementation of this program, with active parental involvement, yields more favorable outcomes, confirming the pivotal role of the family in the rehabilitation process.<br> &nbsp;<br> &nbsp; نارساخوان, انعطاف پذیری شناختی, پردازش دیداری فضایی, توانبخشی شناختی رایانه‌ای , خانواده محور- درمانگر محور dyslexia cognitive flexibility, visuospatial processing, computerized cognitive rehabilitation, family-centered, therapist-centered 0 0 http://ijnr.ir/browse.php?a_code=A-10-6141-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdiyeh Radmard مهدیه رادمرد radmard1370@gmail.com 13700319475328460028348 13700319475328460028348 No Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Gholamali Afrooz غلامعلی افروز Afrooz@ut.ac.ir 13700319475328460028349 13700319475328460028349 Yes روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Leila Kashani vahid لیلا کاشانی وحید 13700319475328460028350 13700319475328460028350 No روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Hadi Moradi sabzevar هادی مرادی سبزوار 13700319475328460028351 13700319475328460028351 No استاد گروه مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه تهران، تهران، ایران.