Iranian Journal of Nursing Research

fa اثربخشی طرحواره درمانی بر نظام های مغزی-رفتاری، بدتنظیمی هیجانی و خودکارآمدی ترک مواد مخدر در زنان Effectiveness of schema therapy on brain-behavioral systems, emotional dysregulation and abstinence self-efficacy among women علوم رفتاری و روانی(روانشناسی، مددکاری و...) behavioral sciences روانپرستاری و پرستاری بهداشت روانی Psychiatric and Mental Health Nursing مقدمه: زنان وابسته به مواد مخدر برای دریافت خدمات درمانی با مشکلات بیشتری مواجه هستند و استفاده از مداخلات روانشناختی برای بهبود مهارتهای مورد نیاز برای ترک مصرف مواد در این قشر از افراد جامعه مغفول مانده است. روش : روش پژوهش نیمه تجربی از نوع پیش آزمون – پس آزمون – پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری در برگیرنده کلیه زنان وابسته به مواد مخدر شهر تهران در سال 1403 بود. با روش نمونهگیری هدفمند 30 نفر انتخاب شدند و به تصادف در دو گروه طرحواره درمانی و کنترل اختصاص یافتند. طرحواره درمانی در 20 جلسه بر اساس پروتکل یانگ و همکاران (2003) و یانگ و کلوسکو (2003) برگزار شد. برای گردآوری دادهها از مقیاس نظامهای مغزی- رفتاری (BIS/BAS) کارور و وایت (1994)، مقیاس دشوای در تنظیم هیجان (DERS) گراتز و رومر (2004) و مقیاس خودکارآمدی ترک اعتیاد (DASES) مارتین (1995) استفاده شد. تحلیل دادهها با استفاده از نرم‌افزار SPSS.v24 و آزمون تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد طرحواره درمانی بر نمره کلی نظام مغزی – رفتاری و مؤلفههای بازداری رفتاری  و فعالسازی رفتاری اثربخش است و نتایج به دست آمده تا مرحله پیگیری پایدار میباشد. همچنین، اثربخشی طرحواره درمانی بر نمره کلی بدتنظیمی هیجانی و مؤلفههای عدم پذیرش، اهداف، آگاهی و راهبردها معنادار شد و این اثربخشی تا مرحله پیگیری پایدار بود. علاوه بر این، طرحواره درمانی بر نمره کلی خودکارآمدی ترک مصرف مواد و مؤلفههای حل مسئله، تصمیمگیری، ارتباط و ابراز وجود اثربخش بود و اثر آن تا مرحله پیگیری تداوم داشت. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده، استفاده از طرحواره درمانی به عنوان مداخله مکمل همراه با سایر اقدامات درمانی جهت بهبود نظام های مغزی-رفتاری، بدتنظیمی هیجانی و خودکارآمدی ترک در زنان وابسته به مواد مخدر توصیه میشود. Introduction: Women dependent on drugs face greater challenges in accessing treatment services, and the use of psychological interventions to improve the skills necessary for substance abstinence in women has been overlooked. Objective: This study aimed to investigate the effectiveness of schema therapy on brain-behavioral systems, emotional dysregulation, and abstinence self-efficacy among women. Method: The research employed a semi-experimental design with a pre-test-post-test- follow-up approach with a control group. The statistical population included all women dependent on drugs in Tehran in 2023. A purposive sampling method was used to select 30 participants, who were randomly assigned to either the schema therapy group or the control group. Schema therapy was conducted over 20 sessions based on the protocol by Young et al. (2003) and Young & Kloss (2003). Data were collected using the Behavioral Inhibition System/Behavioral Activation System (BIS/BAS) scale by Carver and White (1994), the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) by Gratz and Roemer (2004), and the Drug Abstinence Self-Efficacy Scale (DASES) by Martin (1995). Data analysis was performed using SPSS.v24 software, employing repeated measures ANOVA and Bonferroni post hoc tests. Findings: The results indicated that schema therapy was effective in improving the overall score of the brain-behavioral system and its components of behavioral inhibition and activation, with the results remaining stable at the follow-up stage. Additionally, schema therapy significantly impacted the overall emotional dysregulation score and the components of non-acceptance, goals, awareness, and strategies, with this effectiveness also persisting at follow-up. Furthermore, schema therapy was effective in enhancing the overall abstinence self-efficacy score and the components of problem-solving, decision-making, communication, and self-assertion, with effects continuing to the follow-up stage. Conclusion: Based on the obtained results, the use of schema therapy is recommended as a complementary intervention alongside other therapeutic measures to improve brain-behavioral systems, emotional dysregulation, and abstinence self-efficacy among women dependent on drugs. طرحواره درمانی, نظام های مغزی-رفتاری, بدتنظیمی هیجانی, خودکارآمدی ترک, مواد مخدر, زنان. Schema therapy, brain-behavior systems, emotional dysregulation, abstinence self-efficacy, substance dependence, women. 96 111 http://ijnr.ir/browse.php?a_code=A-10-5934-1&slc_lang=fa&sid=1 Tamila Ismaeil Farahani تامیلا اسمعیل فراهانی faratamila@gmail.com 13700319475328460025934 13700319475328460025934 No دانشجوی دکتری روان‌شناسی سلامت Farahnaz Meschi فرحناز مس چی fa_meschi@yahoo.com 13700319475328460025935 13700319475328460025935 Yes استادیار گروه روانشناسی سلامت Rita Liyaghat ریتا لیاقت dr.liyaghat@gmail.com 13700319475328460025936 13700319475328460025936 No استادیار گروه روانشناسی