Iranian Journal of Nursing Research

fa مقایسه تأثیر شناخت رفتاردرمانگری یکپارچه شده با ذهن آگاهی و مداخله مبتنی بر پذیرش و تعهد بر ادراک بیماری وپیروی از درمان در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو The Effect of Mindfulness Integrated Cognitive Behavioral Therapy Vs. Acceptance and Commitment Therapy on Illness perceptions and Adherence to treatment in Patients with Type 2 Diabetes علوم رفتاری و روانی(روانشناسی، مددکاری و...) behavioral sciences روانپرستاری و پرستاری بهداشت روانی Psychiatric and Mental Health Nursing   مقدمه: دیابت نوع ۲ به عنوان یک بیماری چالش‌برانگیز و چندوجهی، ارتباط نزدیکی با مشکلات سلامت روان دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه تأثیر درمان شناختی رفتاری یکپارچه شده با ذهن آگاهی و مداخله مبتنی بر پذیرش و تعهد بر ادراک بیماری و پیروی از درمان در مبتلایان به دیابت نوع دو انجام شد.  روش کار: این مطالعه در قالب یک طرح نیمه تجربی با پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری دو ماهه انجام شد. از بین بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به انجمن دیابت شهر کرج در شش ماهه نخست سال 1403 با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند 45 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در در سه گروه مداخله ۱ (شناخت درمانی یکپارچه شده با ذهن آگاهی)، مداخله ۲ (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد) و گروه کنترل گمارش شدند. مداخله&lrm;های شناخت درمانی یکپارچه شده با ذهن آگاهی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در 8 جلسه آموزشی به صورت گروهی ارائه شدندmouseout="msoCommentHide('_com_1')" on<illegal tag>mouseover="msoCommentShow('_anchor_1','_com_1')">[d1] . پرسشنامه کوتاه ادراک بیماری (BIPQ؛ برادبنت و همکاران،2006) و پرسش‌نامه پیروی از درمان (MMAS-8؛ موریسکی، 2008) در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری، برای سه گروه اجرا و یافته‌های به دست آمده با استفاده از آزمون تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرنی در فضای نرم افزار SPSS27 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته&lrm;ها: نتایج تحلیل‌های آماری  چنین نشان داد که مداخله&lrm;های شناخت درمانی یکپارچه شده با ذهن آگاهی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد تأثیرات معناداری بر بهبود ادراک بیماری و پیروی از درمان در مبتلایان به دیابت نوع دو داشته و این بهبودها در طی یک پیگیری دو ماهه پابرجا بوده است. افزون بر این، پیرو نتایج آزمون تعقیبی بونفرنی دو مداخله شناخت درمانی یکپارچه شده با ذهن آگاهی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد تأثیر یکسانی بر ارتقاء سطح ادراک بیماری و پیروی از درمان در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو نشان دادند و تفاوت معناداری بین اثربخشی دو مداخله بر کارکردهای روان شناختی مشاهده نشد. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه بر اهمیت استفاده از درمان شناختی رفتاری یکپارچه شده با ذهن آگاهی و مداخله مبتنی بر پذیرش و تعهد در جهت ارتقاء سطح توانمندی&lrm;های روان شناختی مبتلایان به دیابت نوع دو در ایران تأکید دارد. ازاین‌رو، متخصصین، پژوهشگران و درمان گران این حوزه می‌توانند از این مداخله&lrm;ها به‌عنوان گزینههای مؤثر درمانی و مبتنی بر شواهد پژوهشی جهت بهبود کارکردهای  روان شناختی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در کنار درمانهای پزشکی و دارویی آن&lrm;ها بهره لازم را ببرند.     <h1 style="text-align:justify"></h1> Introduction: Type 2 diabetes as a challenging and multifaceted disease, is closely related to mental health problems. Therefore, this study aims to compare the effectiveness of integrated cognitive-behavioral therapy combined with mindfulness and acceptance and commitment therapy on illness perception, and treatment adherence in patients with type 2 diabetes. Methods: Forty-five patients with T2DM were included in the current study. The MiCBT and ACT interventions were delivered in 8 group sessions. The Brief Illness Perception Questionnaire (BIPQ; Broadbent et al., 2006), and the Morisky Medication Adherence Scale (MMAS-8; Morisky, 2008) were administered in the pre-test, post-test, and follow-up stages for all three groups. The obtained findings were analyzed using mixed ANOVA and Bonferroni post-hoc tests in SPSS 27. Results: The analyses of variance and post-hoc tests indicated that the MiCBT and ACT interventions had significant effects on improving illness perception, and treatment adherence in patients with type II diabetes, and these improvements were sustained during the two-month follow-up. Furthermore, following the results of the post-hoc test, both interventions, MiCBT and ACT, showed similar effects on enhancing illness perception, and treatment adherence in patients with type II diabetes, with no significant differences reported in the effectiveness of the two interventions on psychological functions. Conclusions: The results of this study emphasize the importance of using cognitive-behavioral therapy integrated with mindfulness and acceptance and commitment-based interventions to enhance the psychological capabilities of patients with type 2 diabetes in Iran. Therefore, specialists, researchers, and therapists in this field can utilize these interventions as effective treatment options based on research evidence to improve the psychological functioning of patients with type 2 diabetes alongside their medical and pharmacological treatments.   ادراک بیماری, پیروی از درمان, شناخت درمانی یکپارچه شده با ذهن آگاهی, دیابت نوع دو, درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد. Illness perception, treatment adherence, integrated cognitive-behavioral therapy with mindfulness, type II diabetes, acceptance and commitment therapy. 12 29 http://ijnr.ir/browse.php?a_code=A-10-6049-1&slc_lang=fa&sid=1 Mitra Farshbaf Ghasemi Azar میترا فرشباف قاسمی آذر farshbaf.ghasemi@gmail.com 13700319475328460027201 13700319475328460027201 No Islamic Azad University, Tabriz, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Marzieh Alivandi Vafa مرضیه علیوندی وفا M.Alivand@iaut.ac.ir 13700319475328460027202 13700319475328460027202 Yes Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه روان‌شناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. Roghayeh Kiani رقیه کیانی ps.mkiyani@gmail.com 13700319475328460027203 13700319475328460027203 No Ahar Branch, Islamic Azad University, Ahar, Iran گروه روان‎شناسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران Amir Panah Ali امیر پناه علی panahali@iaut.ac.ir 13700319475328460027204 13700319475328460027204 No Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه مشاوره، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.