Iranian Journal of Nursing Research

fa اثربخشی آموزش خودمراقبتی معنوی بر شادکامی سالمندان ایرانی: یک مطالعه‌تجربی The Effectiveness of Spiritual Self-Care Education on the Happiness of Iranian Older Adults: An Experimental Study پرستاری nursing پرستاری بهداشت جامعه Community Health Nursing مقدمه: افزایش جمعیت سالمندان در ایران، ضرورت توجه به سلامت و بهزیستی آنان را برجسته می‌سازد. خودمراقبتی نقش مهمی در حفظ سلامت سالمندان ایفا می‌کند و خودمراقبتی معنوی یکی از ابعاد اساسی آن به شمار می‌رود. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر یک برنامهئ ساختاریافته خودمراقبتی معنوی بر شادکامی سالمندان ایرانی انجام شده است. روش‌کار: این پژوهش از نوع تجربی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون–پیگیری بوده که در سال 1403 بر روی ۷۰ سالمند ۶۰ سال و بالاترِ مراجعه‌کننده به دو سرای محله در شهر تهران انجام شد. سرای محله‌های امیرآباد و فاطمی واقع در منطقه ۶ شهر تهران انتخاب شدند؛ به‌طوری که سرای محله امیرآباد به‌صورت تصادفی در گروه مداخله و سرای محله فاطمی در گروه کنترل قرار گرفت. در هر سرای محله، ۳۵ سالمند واجد شرایط به روش تصادفی انتخاب شدند. گروه مداخله برنامه آموزش خودمراقبتی معنوی را به مدت شش هفته و در قالب شش جلسه آموزشی با محورهای قدردانی، دعا، مدیریت استرس و مشارکت اجتماعی دریافت کرد. پیگیری شرکت‌کنندگان از طریق پیام‌رسان واتساپ انجام شد. گروه کنترل هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. شادکامی سالمندان با استفاده از پرسشنامه شادکامی آکسفورد در سه مرحله پیش از مداخله، بلافاصله پس از مداخله و دو ماه پس از آن سنجیده شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و اعمال اصلاح بونفرونی در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: دو گروه از نظر متغیرهای پایه پیش از آغاز مطالعه همگن بودند. نتایج نشان داد که نمرهٔ شادکامی در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل به‌طور معناداری افزایش یافت ( اختلاف میانگین تعدیل شده = 445/8 ،  سطح معنی‌داری = 003/0 ) میانگین نمرات شادکامی در گروه مداخله از 22/1 به 53/1 افزایش یافت، در حالی که این نمرات در گروه کنترل بدون تغییر قابل توجه باقی ماند یا کاهش نشان داد. همچنین اثر تعاملی قوی زمان×گروه (سطح معنی‌داری < 001/0 ) بیانگر پایداری اثر مداخله در طول زمان بود. به نظر می‌رسد رویکرد چندبعدی این برنامه، با تمرکز بر بهزیستی هیجانی و اجتماعی، نقش مؤثری در بهبود شادکامی سالمندان داشته باشد. نتیجه‌گیری: یافتههای حاصل از این مطالعه نشان داد که میانگین نمره شادکامی در سالمندان قبل از دوره خودمراقبتی و بعد از دوره خودمراقبتی بین گروه کنترل و گروه آزمون تفاوت معنادار دارند. به عبارت دیگر، هم تغییرات کلی در طول زمان معنادار بوده و هم نحوه تغییر در گروههای مختلف معنادار بوده است.   Background: The growing elderly population in Iran highlights the urgency of addressing older adults’ health and well-being. Self-care plays an important role in elderly health, and spiritual self-care is one of its crucial dimensions. This study assesses the impact of a structured spiritual self-care program on happiness among older adults in Iran. Methods: An experimental study with a pretest–posttest–follow-up design was conducted in 2025 on 70 participants aged 60 years and above from two community centers in Iran. Two community centers (Amirabad and Fatemi) from District 6 of Tehran were selected, and Amirabad was randomly assigned as the intervention group while Fatemi served as the control group. In each center, 35 eligible participants were randomly selected. The intervention group received a six-week spiritual self-care program consisting of six sessions on gratitude, prayer, stress management, and social engagement, supported by follow-up via WhatsApp. The control group received no intervention. Happiness was measured using the Oxford Happiness Inventory at baseline, immediately after the intervention, and two months later. Data were analyzed using repeated measures ANOVA with Bonferroni corrections conducted through SPSS ver.18 software. Results: The two groups were comparable in baseline variables before the study. The intervention group showed a significant improvement in happiness scores compared to the control group (adjusted mean difference = 8.445, p = 0.003). Mean scores in the intervention group increased from 1.22 to 1.53, while scores in the control group remained stable or declined. A strong time × group interaction effect (p < 0.001) confirmed the lasting benefit of the intervention. The program’s multidimensional approach, targeting emotional and social well-being, likely drove these improvements. Conclusion: The findings of this study indicated that the mean happiness scores of older adults before and after the self-care program differed significantly between the control and intervention groups. In other words, both the overall changes over time and the pattern of change across the two groups were statistically significant.   شادکامی , خودمراقبتی معنوی , سالمندان , بهزیستی روانشناختی Happiness, Older Adults, Spiritual Self-Care, Psychological Well-Being 81 91 http://ijnr.ir/browse.php?a_code=A-10-566-10&slc_lang=fa&sid=1 Hossein RashidiKarsalary حسین رشیدی کارسالاری Rashidi.hossein@modares.ac.ir 13700319475328460027895 13700319475328460027895 No دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Afsaneh Sadooghiasl افسانه صدوقی اصل a.sadooghi@modares.ac.ir 13700319475328460027896 13700319475328460027896 Yes دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Aliakbar RAsekhi علی اکبر راسخی rasekhi@modares.ac.ir 13700319475328460027897 13700319475328460027897 No دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران