fa مقایسه اثربخشی پارادوکس درمانی و درمان فراشناختی بر درماندگی روان شناختی و تنظیم هیجان در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس علوم رفتاری و روانی(روانشناسی، مددکاری و...) behavioral sciences روانپرستاری و پرستاری بهداشت روانی Psychiatric and Mental Health Nursing <div>مقدمه: مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری مزمن عصبی است که علاوه بر پیامدهای جسمانی، با افزایش درماندگی روان‌شناختی و اختلال در تنظیم هیجان همراه است. این مشکلات می‌توانند سازگاری روان‌شناختی بیماران را تضعیف کرده و کیفیت زندگی آنان را کاهش دهند. ازاین‌رو، شناسایی و مقایسه مداخلات روان‌درمانی مؤثر در کاهش این پیامدها اهمیت ویژه‌ای دارد.<br> روش: این پژوهش با روش نیمه‌تجربی&nbsp; [n1]&nbsp; و با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس مراجعه‌کننده به درمانگاه بیمارستان نفت شهر تهران در سال 1403 بود. تعداد 45 بیمار به روش هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (پارادوکس‌درمانی و درمان فراشناختی) و یک گروه کنترل گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه درماندگی روان‌شناختی (کویینلس و نیلسون، 1988) و تنظیم هیجان (گراس و جان، 2003) بود. مداخله پارادوکس‌درمانی[n2]&nbsp; بر اساس پروتکل بشارت (1396)در 7 جلسه 60 دقیقه‌ای و درمان مبتنی بر آموزش مهارت‌های فراشناختی ویژه افسردگی (ملیحی‌الذاکرینی، 1403) در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-24 تحلیل شدند.<br> یافته‌ها: نتایج نشان داد پارادوکس‌درمانی تأثیر معناداری بر کاهش درماندگی روان‌شناختی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس داشته است (01/0>P) و میزان کاهش درماندگی در این گروه به‌طور معناداری بیش از گروه درمان فراشناختی بود. در مقابل، درمان فراشناختی موجب بهبود معنادار تنظیم هیجان شد و افزایش نمرات تنظیم هیجان در این گروه به‌طور معناداری بیشتر از گروه پارادوکس‌درمانی مشاهده گردید (01/0>P).<br> نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، پارادوکس‌درمانی در کاهش درماندگی روان‌شناختی و درمان فراشناختی در بهبود تنظیم هیجان بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس اثربخش‌تر است. بنابراین، انتخاب و به‌کارگیری این مداخلات متناسب با نیازهای روان‌شناختی بیماران می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت روان آنان ایفا کند.<br> <br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Introduction</b>: Multiple sclerosis is a chronic neurological disease that, in addition to physical complications, is associated with increased psychological helplessness and difficulties in emotion regulation. These psychological challenges can undermine patients&rsquo; psychological adjustment and reduce their quality of life. Therefore, identifying and comparing effective psychotherapeutic interventions to alleviate these outcomes is of particular importance.</span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><strong>Methods</strong>: This study employed a quasi-experimental design with pretest, posttest, and three-month follow-up, including a control group. The statistical population consisted of all patients with multiple sclerosis who <span style="color:black">referred to the outpatient clinic of Naft Hospital in Tehran between December 2024 and March 2025. A total of 45 patients were selected using purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups (paradox therapy and metacognitive therapy) and one control group. Research instruments included the Psychological Helplessness Questionnaire (Quinless & Nelson, 1988) and the Emotion Regulation Questionnaire (Gross & John, 2003). Paradoxical therapy (PTC) based on the Basharat protocol (2017)</span> <span style="color:black">in 7 sessions of 60 minutes and Metacognitive Therapy for Depression (D-MCT) (Malihi al-Zakerini, 2024) were implemented in 8 sessions of 60 minutes. Data were analyzed using repeated measures analysis of variance (ANOVA) in SPSS-24 software.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Findings</b>: The findings indicated that paradox therapy had a significant effect on reducing psychological helplessness in patients with multiple sclerosis (p < 0.01), with a significantly greater reduction observed compared to the metacognitive therapy group. In contrast, metacognitive therapy led to a significant improvement in emotion regulation, with significantly higher increases in emotion regulation scores compared to the paradox therapy group (p < 0.01).</span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><strong>Conclusion</strong>: Based on the findings, paradox therapy appears to be more effective in reducing psychological helplessness, whereas metacognitive therapy is more effective in improving emotion regulation in patients with multiple sclerosis. Accordingly, selecting and applying these interventions in line with patients&rsquo; psychological needs may play an important role in enhancing their mental health.</span></span><br> &nbsp;</div> پارادوکس‌درمانی, درمان فراشناختی, درماندگی روان‌شناختی, تنظیم هیجان, مولتیپل اسکلروزیس Paradox Therapy, Metacognitive Therapy, Psychological Helplessness, Emotion Regulation, Multiple Sclerosi 1 12 http://ijnr.ir/browse.php?a_code=A-10-6133-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Bahadori زهرا بهادری 13700319475328460027781 13700319475328460027781 No Health and Clinical Psychology Department, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran. گروه روانشناسی سلامت و بالینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران saied Malihi alzackerini سعید ملیحی الذاکرینی saied.malihi@kiau.ac.ir 13700319475328460027782 13700319475328460027782 Yes Health and Clinical Psychology Department, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran. گروه روانشناسی سلامت و بالینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Sheida Sodagar شیدا سوداگر sh.sodagar@iau.ac.ir 13700319475328460027783 13700319475328460027783 No Health and Clinical Psychology Department, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran. گروه روانشناسی سلامت و بالینی ، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Mojtaba Ansari Shahidi مجتبی انصاری شهیدی Mojtaba.ansari@phu.iaun.ac.ir 13700319475328460027784 13700319475328460027784 No Health Psychology Department, Faculty of Medicine, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran گروه روانشناسی سلامت، دانشکده پزشکی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران Alireza Shokrgozar علیرضا شکرگزار dralirezashokrgozar@iau.ac.ir 13700319475328460027785 13700319475328460027785 No Health and Clinical Psychology Department, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran. گروه روانشناسی سلامت و بالینی ، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران