fa مقایسه اثربخشی درمان فراشناختی و درمان هیجان مدار بر آشفتگی روان شناختی در بیماران مبتلا به دیابت علوم رفتاری و روانی(روانشناسی، مددکاری و...) behavioral sciences روانپرستاری و پرستاری بهداشت روانی Psychiatric and Mental Health Nursing <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">مقدمه: </span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن متابولیک است که علاوه بر پیامدهای جسمانی، با مشکلات روان‌شناختی متعددی همراه است. عوامل روان‌شناختی نقش مهمی در مدیریت بیماری و کنترل وضعیت متابولیک بیماران مبتلا به دیابت ایفا می‌کنند. از این رو، استفاده از مداخلات روان‌شناختی مؤثر می‌تواند در بهبود سلامت روان و وضعیت جسمانی این بیماران نقش مهمی داشته باشد. هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی فراشناخت‌درمانی و درمان هیجان‌مدار بر آشفتگی روان‌شناختی در بیماران مبتلا به دیابت بود.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">روش کار: </span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">این پژوهش با روش نیمه‌تجربی و با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه بیماران مبتلا به دیابت مراجعه‌کننده به مراکز درمانی و کلینیک‌های تخصصی دیابت در سال 1404 بود. تعداد 45 نفر به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با روش گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش (درمان فراشناختی و درمان هیجان مدار) و یک گروه کنترل قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه افسردگی، اضطراب و استرس لاویباند و لاویباند (1995) بود. مداخله فراشناختی براساس پروتکل ویژه افسردگی</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">(ملیحی‌الذاکرینی، 1403) در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای و پروتکل درمان هیجان‌مدار براساس پروتکل گرینبرگ و گلر (2012) در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%">SPSS-24</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:"> تحلیل شدند.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">یافته‌ها: </span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">نتایج نشان داد که هر دو مداخله فراشناخت‌درمانی و درمان هیجان‌مدار در مقایسه با گروه کنترل موجب کاهش معنادار آشفتگی روان‌شناختی شدند (05/0</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%">P<</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">). همچنین، نتایج مقایسه‌های زوجی نشان داد که فراشناخت‌درمانی در کاهش استرس و افسردگی اثربخشی بیشتری نسبت به درمان هیجان‌مدار داشته است (05/0</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%">P<</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">)، اما در کاهش اضطراب تفاوت معناداری بین دو درمان مشاهده نشد (05/0</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%">P></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">). </span></span></span>&nbsp;<b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">نتیجه‌گیری: </span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که هر دو رویکرد درمانی در کاهش آشفتگی روان شناختی بیماران مبتلا به دیابت مؤثر هستند، اما فراشناخت‌درمانی در مقایسه با درمان هیجان‌مدار از اثربخشی بیشتری در کاهش آشفتگی روان‌شناختی برخوردار است. بنابراین، استفاده از فراشناخت‌درمانی در کنار مراقبت‌های پزشکی رایج می‌تواند به عنوان رویکردی مؤثر در برنامه‌های درمانی بیماران مبتلا به دیابت مورد توجه قرار گیرد</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" mitra="" style="font-family:">.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><strong>Introduction:</strong> Diabetes is one of the most prevalent chronic metabolic diseases and is associated not only with physical complications but also with a wide range of psychological problems. Psychological factors play a critical role in disease management and metabolic control among patients with diabetes. Therefore, the application of effective psychological interventions may contribute significantly to improving both mental health and physical outcomes in this population. The present study aimed to compare the effectiveness of <strong><span style="font-weight:normal">Metacognitive Therapy </span></strong>and <strong><span style="font-weight:normal">Emotion-Focused Therapy </span></strong>on psychological distress in patients with diabetes.</span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><strong>Methods:</strong> This study employed a quasi-experimental design with a pretest&ndash;posttest and three-month follow-up, including a control group. The study population consisted of patients with diabetes attending specialized diabetes clinics and healthcare centers in 2025 (1404 SH). Forty-five participants were selected using purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups (Metacognitive Therapy and Emotion-Focused Therapy) and one control group. Data were collected using the <strong><span style="font-weight:normal">Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21)</span></strong> developed by Lovibond and Lovibond (1995). The Metacognitive Therapy intervention was delivered according to the depression treatment protocol developed by Malihi Alzakarini (2024) in eight 60-minute sessions, while the Emotion-Focused Therapy intervention followed the protocol of Greenberg and Geller (2012) in eight 90-minute sessions. Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance in SPSS version 24.</span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><strong>Results:</strong> The findings indicated that both Metacognitive Therapy and Emotion-Focused Therapy significantly reduced psychological distress compared with the control group (<em>p</em> < .05). Pairwise comparisons further revealed that Metacognitive Therapy was significantly more effective than Emotion-Focused Therapy in reducing stress and depression (<em>p</em> < .05). However, no significant difference was found between the two interventions in reducing anxiety (<em>p</em> > .05).</span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><strong>Conclusion:</strong> The findings suggest that both therapeutic approaches are effective in reducing psychological distress among patients with diabetes. However, Metacognitive Therapy demonstrated greater effectiveness than Emotion-Focused Therapy in alleviating psychological distress, particularly symptoms of depression and stress. Therefore, incorporating Metacognitive Therapy alongside routine medical care may represent an effective strategy for enhancing the psychological well-being of patients with diabetes.</span></span><br> &nbsp; درمان فراشناختی, درمان هیجان مدار, آشفتگی روان‌شناختی, دیابت Metacognitive Therapy, Emotion-Focused Therapy, Psychological Distress, Diabetes 0 0 http://ijnr.ir/browse.php?a_code=A-10-6195-1&slc_lang=fa&sid=1 Negar Sadegh Esfahani نگار صادق اصفهانی negar.sadeghesfahani@iau.ac.ir 13700319475328460028394 13700319475328460028394 No Department of Health and Clinical Psychology, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه روانشناسی سلامت و بالینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Saied Malihialzackerini سعید ملیحی الذاکرین saied.malihi@Kiau.ac.ir 13700319475328460028395 13700319475328460028395 Yes Department of Health and Clinical Psychology, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه روانشناسی سلامت و بالینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Mojtaba Ansari Shahidi مجتبی انصاری شهیدی Mojtaba.ansari@phu.iaun.ac.ir 13700319475328460028396 13700319475328460028396 No Department of Health Psychology, Faculty of Medicine, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran گروه روانشناسی سلامت، دانشکده پزشکی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران Sheida Sodagar شیدا سوداگر sh.sodagar@iau.ac.ir 13700319475328460028397 13700319475328460028397 No Department of Health and Clinical Psychology, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه روانشناسی سلامت و بالینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Alireza Shokrgozar علیرضا شکرگزار dralirezashokrgozar@iau.ac.ir 13700319475328460028398 13700319475328460028398 No Department of Health and Clinical Psychology, Ka.C., Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه روانشناسی سلامت و بالینی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران