|
مقایسه اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی و آموزش تنظیم هیجان بر استرس والدگری و رابطه والد–کودک در مادران دارای کودک با ناتوانی هوشی
|
فروغ قلعه گلاب   ، شهناز محمدی* ، سمیه شاهمرادی |
| دانشگاه خوارزمی ، smohammadi@khu.ac.ir |
|
|
چکیده: (14 مشاهده) |
مقدمه: مادران کودکان دارای ناتوانی هوشی به دلیل مواجهه مداوم با نیازهای مراقبتی، مشکلات رفتاری کودک، محدودیت‌های عملکردی و نگرانی درباره آینده، در معرض استرس والدگری بالا و کاهش کیفیت تعاملات والد–کودک قرار دارند. ازاین‌رو، توجه به مداخلاتی که منابع روان‌شناختی والدین، از جمله آگاهی هیجانی و مهارت‌های تنظیم هیجان را تقویت می‌کنند، اهمیت ویژه‌ای دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی و آموزش تنظیم هیجان بر استرس والدگری و رابطه مادر–کودک در مادران کودکان دارای ناتوانی هوشی انجام شد.
روش کار: پژوهش حاضر با طرح نیمه تجربی چندگروهی، شامل پیش‌آزمون، پس‌آزمون، گروه کنترل و پیگیری دوماهه انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مادران کودکان 6 تا 10 سال دارای ناتوانی هوشی خفیف تا متوسط مراجعه‌کننده به مراکز آموزشی و درمانی شهر کرمانشاه در سال 1404 بود. تعداد 60 مادر که واجد ملاک‌های ورود و خروج بودند، با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی ساده در سه گروه شامل گروه آزمون 1 (آموزش ذهن‌آگاهی)، گروه آزمون 2 (آموزش تنظیم هیجان) و گروه کنترل (هر گروه 20 نفر) گمارش شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل فرم کوتاه مقیاس استرس والدینی و پرسشنامه رابطه والد–کودک بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه 27 تحلیل شدند.
یافته‌ها:نتایج تحلیل واریانس آمیخته نشان داد که اثر اصلی گروه (آموزش ذهن‌آگاهی، آموزش تنظیم هیجان و گروه کنترل)، اثر اصلی زمان و اثر متقابل زمان × گروه بر استرس والدگری و مؤلفه‌های رابطه مادر–کودک معنادار بود. مقایسه‌های زوجی نشان داد که هر دو مداخله آموزش ذهن‌آگاهی و آموزش تنظیم هیجان در مقایسه با گروه کنترل موجب کاهش معنادار پریشانی والدین، ادراک کودک دشوار و احساسات منفی مرتبط با رابطه مادر–کودک و همچنین افزایش معنادار عاطفه مثبت و همانندسازی شدند. همچنین، هر دو مداخله موجب بهبود ارتباط مادر–کودک شدند؛ بااین‌حال، گروه آموزش ذهن‌آگاهی در مقایسه با گروه تنظیم هیجان در مؤلفه‌های تعامل ناکارآمد والد-کودک و ارتباط عملکرد مطلوب‌تری نشان داد.
نتیجه‌گیری:یافته‌های پژوهش نشان داد که آموزش ذهن‌آگاهی و آموزش تنظیم هیجان هر دو می‌توانند به‌عنوان مداخلات مؤثر در کاهش استرس والدگری و بهبود رابطه مادر-کودک در خانواده‌های دارای کودک با ناتوانی هوشی مورد استفاده قرار گیرند. با توجه به اثر برجسته‌تر آموزش ذهن‌آگاهی بر برخی مؤلفه‌های تعاملی رابطه مادر-کودک، استفاده از رویکردهای مبتنی بر افزایش آگاهی، پذیرش و کاهش واکنش‌پذیری هیجانی می‌تواند در طراحی برنامه‌های حمایتی خانواده‌محور برای این گروه از والدین مورد توجه قرار گیرد.
|
|
| واژه‌های کلیدی: واژگان کلیدی: استرس والدگری، تنظیم هیجان، رابطه مادر–کودک، ذهن‌آگاهی، مادران کودکان دارای ناتوانی ذهنی، ناتوانی هوشی |
|
|
|
نوع مطالعه: روانپرستاری و پرستاری بهداشت روانی |
موضوع مقاله:
علوم رفتاری و روانی(روانشناسی، مددکاری و...)
دریافت: 1405/7/18 | پذیرش: 1405/7/22 | انتشار: 1405/7/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
