روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ، Afrooz@ut.ac.ir
چکیده: (23 مشاهده)
مقدمه: انعطاف پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی بهعنوان مؤلفه های شناختی کلیدی، نقش تعیینکنندهای در یادگیری و عملکرد تحصیلی دارند. هدف از پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی مداخلات درمانگر محور و خانوادهمحور از طریق توانبخشی شناختی رایانهای بر بهبود انعطاف پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی دانش آموزان با اختلال یادگیری خواندن بود.
روش: این پژوهش به روش نیمه تجربی با طرح پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری، همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانشآموزان مبتلا به اختلالات یادگیری خواندن شهرستان سیرجان در بازه سنی 8 تا 12 سال تشکیل دادند که از این میان ، ۴۲ دانشآموز با اختلال یادگیری خواندن به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و بهصورت تصادفی در سه گروه ۱۴ نفره (درمانگر محور، خانوادهمحور و گواه) جایگزین شدند. ابزار مورد استفاده در این تحقیق، آزمون کارتهای ویسکانسین (گرانت و برگ، ۱۹۴۸)و (آزمون آندره ری،1942) بود. گروههای آزمایش، مداخله توانبخشی شناختی رایانهای «مغزینه» را به مدت 24 روز دریافت کردند. در رویکرد خانوادهمحور مشارکت فعال و همهجانبه خانواده انجام شد اما در رویکرد درمانگرمحور مداخله کاملاً انفرادی و بدون دخالت خانواده صورت گرفت. دادههای گردآوریشده با استفاده از نرمافزار SPSS-23 و با مدل آماری اندازهگیری مکرر مورد تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: اگرچه برنامه مغزینه بهطور کلی تأثیر آماری معناداری بر بهبود انعطافپذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی داشت (0.05>P) اما نتایج بهطور مشخص نشان داد که میزان اثربخشی در رویکرد خانوادهمحور بهطور قابلتوجهی برتر از رویکرد درمانگرمحور بود.
نتیجه گیری: بنابراین میتوان اینگونه نتیجه گرفت که برنامه توانبخشی رایانه ای مغزینه مداخلهای مؤثر برای بهبود انعطافپذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی در کودکان با اختلال یادگیری خواندن است و اجرای خانوادهمحور این برنامه با مشارکت فعال والدین، منجر به دستیابی نتایج مطلوبتری گردید که نقش محوری خانواده را در فرآیند توانبخشی تأیید میکند.
Radmard M, Afrooz G, Kashani vahid L, Moradi sabzevar H. Comparing the Effectiveness of Computerized Cognitive Rehabilitation with Therapist-Centered and Family-Centered Approaches on Cognitive Flexibility and Visuospatial Processing in Children with dyslexia. IJNR 2026; 21 (3) URL: http://ijnr.ir/article-1-3097-fa.html
رادمرد مهدیه، افروز غلامعلی، کاشانی وحید لیلا، مرادی سبزوار هادی. مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی رایانه ای با رویکردِ درمانگر محور و خانواده محور بر انعطاف پذیری شناختی و پردازش دیداری فضایی کودکان نارساخوان. نشریه پژوهش پرستاری ایران. 1405; 21 (3)